Afrika'nın Dünya Kupası Başarısı, Asya'nın Sorunlarını Gündeme Getiriyor

Afrika futbolunun Dünya Kupası'ndaki dönüşümü göz kamaştırıcı bir hızla gerçekleşti. 2018 Dünya Kupası'nda Rusya'da Afrika'nın beş takımı da grup aşamasını geçememiş, toplamda yalnızca üç galibiyet elde etmişti. 2026 Dünya Kupası'na geldiğimizde ise Afrika, Gianni Infantino'nun genişleme projesinin başarılı bir örneği olarak öne çıkıyor. 10 Afrika takımından yalnızca Tunus grup aşamasını geçemedi. Cape Verde, Mısır, Fildişi Sahili, Fas ve Güney Afrika grup ikincisi olarak, Cezayir, DR Kongo, Gana ve Senegal ise üçüncü olarak tura yükseldi. Asya içinse durum oldukça farklıydı; dokuz temsilcisinden yalnızca ikisi grup aşamasını geçebildi. Afrika'da bu bir kutlama sebebi iken, Asya'nın başarısızlığı üzerine düşünmesi gerekiyor. Infantino'nun Dünya Kupası'ndaki genişleme planı, 2018 Dünya Kupası öncesinde onaylanmıştı. Dolayısıyla, Afrika'nın Rusya'daki zayıf performansı, kıtaya dört yeni yer verilmesi konusundaki endişeleri artırmıştı. Ancak sekiz yıl sonra, bu endişeler ortadan kalkmış durumda. Bu olağanüstü başarı, kısmen Fas Futbol Federasyonu'nun uzun vadeli taahhüdünden kaynaklanıyor. Afrika Futbol Konfederasyonu (CAF) Başkanı Patrice Motsepe, bu başarıyı "genç futbol gelişimi, antrenörlük ve profesyonel liglere yapılan yatırımların" ürünü olarak nitelendiriyor. İlk iyileşme belirtileri, dört yıl önce Katar'da görüldü; burada iki Afrika ülkesi ilk kez grup aşamasını geçti. 2022 Dünya Kupası öncesinde yalnızca üç Afrika takımı çeyrek finale yükselmişti: Kamerun (1990), Senegal (2002) ve Gana (2010). Fas, Belçika, İspanya ve Portekiz'i eleyerek çeyrek finale yükselerek, Afrika'nın daha önce başaramadığı bir başarıya imza attı. Fas'ın oyuncularının çoğu, ülke dışında doğmuş olsa da, neredeyse tamamı genç yaşlarda Fas futbolunda yetişmişti. Eğer Fas, uzun vadeli sonuçlar getirecek bir yapı kurabilmişse, diğer Afrika ülkeleri neden bunu yapamasın? "Fas, nasıl yapılacağını gösteren bir plan geliştirdi; bu da yıllarca süren altyapı futbolu ve akademilere yapılan yatırımlarla mümkün oldu," diyor eski Nijerya kaptanı William Troost-Ekong BBC Sport Africa'ya. "Fas, sadece paraya değil, zamana ve çabaya da yatırım yaptı; nasıl ilerleyeceklerine dair net bir fikre sahipler. Tesisleri, yaş grupları arasındaki tutarlılık, izlenmesi gereken tek plan bu." Yeni Dünya Kupası formatı yardımcı oldu, ancak Afrika'nın bu kadar başarılı olmasının nedenini açıklamıyor. Son Dünya Kupası'nda gruplarda, geleneksel olarak güçlü iki takımın bulunduğu 16 takım vardı. Şimdi bu 16 takım 12 gruba yayılmış durumda; bu da demektir ki, yalnızca dört grup, güçlü ülkeleri içeriyor. Bu rakamlar, genel olarak grupların daha zayıf olmasını zorunlu kılıyor. Üçüncü olan takımlar da tura geçebileceğinden, ilk eleme turunda toplam 32 takım, grup aşamasındaki kadar yer alıyor. Bu yıl Afrika'nın temsilcileri ne kadar ileri gidebilir? Güney Afrika, Pazar günü Kanada'dan yediği son dakika golüyle 32. turda elendi ve ev sahibi takım şimdi Fas'ın Hollanda karşısındaki maçının galibiyle karşılaşacak. Fas, Afrika şampiyonu olarak bu maça çıkıyor; ancak Caf, Senegal'in tartışmalı bir şekilde yürüyüşünü tamamlaması sonrası Afrika Kupası finalinin sonucunu değiştirdi. Bir on yıl önce, Fas'ın Hollanda'yı yenme şansı oldukça düşük görülüyordu; ancak bugün kimse onların şansını küçümsemiyor. Aslında, Kuzey Afrikalıların gerçekten de favori olması gerektiği yönünde bir görüş var. Zira, şu anda FIFA dünya sıralamasında altıncı sırada yer alıyorlar; bu da onları Hollanda'nın bir sırasının üzerine yerleştiriyor. En iyi dört sıralamadaki ülkeler - Arjantin, İngiltere, Fransa ve İspanya - bracket'te birbirinden ayrı tutulduğunda, Fas'ın örneğini takip etmek daha da zorlaşıyor. Afrika'nın bir ülkesinin çeyrek finale ulaşması için, muhtemelen bu dört takımdan biriyle karşılaşması gerekecek. Örneğin, Fas, potansiyel bir çeyrek finalde Fransa ile çarpışma yolunda ilerliyor. Savunma şampiyonu olan Arjantin, Cape Verde ile oynarken, bracket'te dört Afrika takımı yer alıyor ve her biri çeyrek finale ulaşma yolunda birer birer karşılaşabilir. Bu bölümde, Cezayir İsviçre ile, Gana ise Kolombiya ile karşılaşacak. Bu, son 16'da bir Afrika takımlarının karşılaşma ihtimalini artırıyor. Eğer genişletilmiş Dünya Kupası formatı Afrika için bir fırsat olduysa, Asya için tam tersi bir durum söz konusu. 27 maçta Asya'nın dokuz temsilcisi yalnızca üç galibiyet elde edebildi ve maç başına 0.67 puan aldı. Afrika'nın takımları 30 maç oynayıp 10 galibiyet elde ederken, 1.33 puan ortalaması yakaladı. Grup aşamasındaki son maçlarda, eleme için kritik öneme sahip beş Afrika-Asya maçı oynandı. Asya ülkeleri bu maçların hiçbirini kazanamadı ve dört maç kaybetti. Dört yıl önce, Avustralya, Japonya ve Güney Kore ilk eleme turuna yükselmişti; bu kez yalnızca Avustralya ve Japonya bunu başardı. Afrika ekipleri gelişip iyileşirken - beş takım ilk kez eleme turlarına geçti - Asya geri gitti. "Japonya, Avustralya ve belki İran dışında, her takımın geliştirilmesi gerekiyor," diyor Özbekistan teknik direktörü Fabio Cannavaro, takımı üç maçta da mağlup olduktan sonra. Güney Kore'nin başarısızlığının sonuçları, son maçında Güney Afrika'ya karşı aldığı şok yenilgi nedeniyle büyük oldu. Güney Kore Cumhurbaşkanı Lee Jae Myung, takımın kötü performansını araştırma çağrısı yaptı ve bunu "bir organizasyon ve personel başarısızlığı" olarak nitelendirdi. Saatler sonra, baş antrenör Hong Myung-bo, iki yıl süren görevinden istifa etti. Dünya Kupası'na ilk kez katılan Ürdün, üç maçta da mağlup oldu ve üç gol atıp sekiz gol yedi. Ürdün teknik direktörü Jamal Sellami, performanslarındaki büyük fark için bir neden sundu: "Çünkü Afrika oyuncuları büyük Avrupa liglerinde mücadele ediyorlar." Rakamlar bunu destekliyor; Fas'ın 26 kişilik kadrosunun 20 oyuncusu Avrupa'da, bunların 15'i de ilk beş ligde. DR Kongo, inter-konfederasyon play-offlarıyla son Afrika takımı olarak katıldığında, 24 oyuncusu Avrupa'da bulunuyor; ancak bunların yalnızca 11'i büyük bir ligde. Yalnızca Mısır'ın düşük bir sayısı var; 17 oyuncusu yerel ligde, 6'sı ise Avrupa'da. Ürdün için, forvet Musa Al-Taamari, tek Avrupa'daki oyuncu ve Fransa'nın Rennes takımında oynuyor. Irak ve Özbekistan'ın Avrupa'da üçer oyuncusu, İran'ın ise dördü bulunuyor. Asya'nın en iyi performans gösteren ülkeleriyle kıyaslandığında, bu durum oldukça zayıf kalıyor. Japonya'nın Avrupa'da 23 oyuncusu, Avustralya'nın 16'sı ve Güney Kore'nin 15'i var. Bu, Afrika ile Asya arasında kapatılması gereken gelişim farkını gösteriyor. Asya konfederasyonu, Afrika ile rekabet edebilecek takımlar ortaya koymak için çok çalışmak zorunda.